Szukaj

Kluczowa rola taty


Dzisiejszy temat to ojcostwo. W związku ze zmieniającymi się obyczajami istotnym jest przeanalizowanie co dziś myślą, czy robią mężczyźni w kontekście dzieci. Aby jednak to określić, trzeba zrozumieć zachowanie mężczyzn w kontekście międzykulturowym, na przestrzeni wieków.

Ostatnio "chodził" za mną ten temat. Natknęłam się bowiem na bardzo ciekawą książkę pt. "Fatherhood: Evolution and Human Paternal Behavior" 2010 (autorstwa: Gray i Anderson).

Świetna książka - serdecznie polecam. Analizuje właśnie zachowania ojcowskie uwzględniając zmiany ewolucyjne - nie tylko u ludzi, ale też naczelnych, uwzględniając różne kultury ludzkie, na przestrzeni długiego czasu.

Czy ojcowie różnych kultur inaczej zajmują się dziećmi?

Początkowo przedstawiają informacje i wyniki badań na temat ojcostwa u gatunków przedludzkich. Następnie odwołując się do tzw. Cywilizacji zachodniej zauważają pojawienie się takich pojęć, jak małżeństwo, rozrodczość, ojcostwo, bycie ojczymem. Opowiadają o seksualności ojcowskiej, oraz o chemicznych zmianach zachodzących w mózgu po narodzeniu się dziecka. W ujęciu międzykulturowym opowiadają o rodzajach zaangażowania ojców.

Dużo miejsca poświęcono plemionom polującym. Dotychczas uważano, że ojcowie wyruszali na polowania, aby zapewnić pożywienie dla własnych rodzin. Informacje o współczesnym łowiectwie plemion zdobyte niedawno zupełnie te teorie wywróciły. Otóż okazuje się, że wszystko co upolują łowczy zostaje równo podzielone pomiędzy wszystkich w wiosce, a nie tylko rodzinie polującego.

Znów o plemionach afrykańskich

Dlatego łowczy stara się jak najwięcej upolować z nieco innych pobudek - pragnie zadbać o dobrą reputację u innych dorosłych, oraz zapewnić sobie lepszy status do potencjalnych randek, a nie wyżywić rodzinę.

Niemniej jednak ojcowie z plemion polujących są jednymi z najbardziej zaangażowanych ojców na świecie.

W pierwszym roku życia matka dziecka nie bardzo jest w stanie polować, a ojcowie przynoszą wówczas oprócz mięsa dodatkowo miód, czy rośliny pastewne z dodatkowymi kaloriami.

Relacje z dziećmi są dla ojców z plemion łowieckich o wiele bliższe niż np.. Ze społeczności rolniczych. Tam ojciec jest zdystansowany, nastawiony na słowną naukę dyscypliny.

A jak to jest w kulturze zachodniej?

W naszej - zachodniej - kulturze zmiany dotyczące relacji dziecko - ojciec, oraz pozycji i zakresu obowiązków ojca uległy przemianie głównie w XX wieku. Chodzi tu o tradycyjne ogólnie przyjęte normy opieki nad dziećmi. To właśnie emancypacja niejako zmusiła mężczyzn do współuczestniczenia w życiu rodziny i wszystkim wyszło to na dobre.

Stwierdzono, że mniej zaangażowani w życie rodziny byli ojcowie, którzy nie poślubili matek swoich dzieci. Co więcej, ojcowie odmawiający pomocy finansowej po rozwodzie zwykle nie wykazywali chęci opieki nad dzieckiem przed rozwodem.

Ojcowie, którzy nie są pewni swojego genetycznego ojcostwa nie są także w stanie udzielać pełnego wsparcia swoim dzieciom jak wykazują badania.

Niezmiernie istotne są relacje pomiędzy rodzicami dziecka - niektórzy badacze uważają, że jest to najlepsze co rodzice mogą dać dziecku - relacja oparta na miłości. Wbrew pozorom, dziecko już od urodzenia obserwuje je. Jeśli pomiędzy rodzicami są poważne nieporozumienia, odbija się to na psychicznym i społecznym rozwoju dziecka.

Tak samo matka, która czuje się kochana i wspierana przez ojca swoich dzieci staje się automatycznie lepszą matką, a rodzicielstwo jest dla niej przyjemniejsze.

Jakość związku rodziców ma wpływ na zachowanie obojga rodziców. Są oni bardziej przyjaźni, empatyczni, troskliwi gdy czują się szczęśliwi w związku. Obserwowano więcej pewności siebie w opiece nad niemowlęciem, potem zbuntowanym małym dzieckiem, czy zupełnie rozchwianym emocjonalnie dojrzewającym nastolatkiem poszukującym rady i wsparcia rodziców.

Jedną z najważniejszych korzyści dzieci na przyszłe, dorosłe życie jest fakt, że jeśli ojciec traktuje partnerkę z szcunkiem i w kulturalny sposób stara się rozwiązać nieporozumienia i kłótnie, wówczas maluch obserwując to przez lata, wykształca sobie model traktowania kobiet w dorosłym już życiu.

Dorośli chłopcy dużo rzadziej przejawiają wówczas zachowania agresywne. W przypadku dorosłych dziewczynek - widzą one jak powinny być traktowane i rzadziej angażują się czy tkwią w związku tzw niezdrowym, w którym jest obecna przemoc.

Z drugiej strony - jeśli mężowie traktują swoje żony z pogardą, w jakiś sposób agresywnie, czy stosują "ciche dni", wówczas dzieci ich dużo częściej miały skłonności do agresywnych, impulsywnych zachowań.

Dziecko zmienia mózg ojca?

Co więcej - zaburzenia hormonalne nie dotyczą jedynie matek, ale również ojców. Okazuje się, że gdy angażują się oni w opiekę nad maluszkiem, poziom testosteronu ma spadki (Gettler i wsp 2011; Gettleri wsp. 2012). Poza tym wzrasta poziom prolaktyny co sprawia, że jest on bardziej wrażliwy na potrzeby dziecka. Czyli im więcej się zajmuje, tym lepiej biologicznie jest do tego przygotowany!

Na podstawie artykułu: "The Importance of Fathers in the Healthy Development of Children" Jeffrey Rosenberg i W. Bradford Wilcox 2006 można wywnioskować, że nawet tuż po narodzinach, dziecko posiadające zaangażowanego w jego życie ojca, mają większy spokój i równowagę emocjonalną. Są bardziej otwarte na aktywne poznawanie otoczenia, a w późniejszym okresie lepsze kontakty społeczne.

Ojcowie więcej pracują z dzieckiem

Również sposób w jaki ojcowie spędzają czas z maluszkiem i przedszkolakiem mają znaczenie dla lepszego rozwoju emocjonalnego i społecznego. Otóż zauważono, że ojcowie częściej niż matki bawią się z dzieckiem twarzą w twarz, organizują i aktywizują dziecko podczas zabawy co przekłada się na więcej nauki podczas zabaw, co jest szalenie stymulujące dla maluchów. Dodatkowo dziecko uczy się kontrolować swoje emocje i zachowanie.

Wykazano, że dzieci te przejawiają więcej korzyści intelektualnych podczas nauki już w okresie szkolnym, gdzie osiągają lepsze wyniki. Wpływ ojca rozciąga się na wiek młodzieńczy a nawet wczesnej dorosłości. Troskliwe i pełne ciepła tacierzyństwo sprawia, że dzieci mają lepsze umiejętności werbalne, zdolności intelektualne, wyższe IQ i osiągnięcia naukowe na tle rówieśników.

Fakt, że ojciec jest niezbędny w życiu dziecka potwierdzają badania. Wykazano, że zaangażowany ojciec może odegrać kluczową rolę w rozwoju kognitywnym, behawioralnym oraz szeroko pojętego zdrowia i dobrostanu dziecka.

Posiadanie pozytywnego, męskiego modelu pozwala rozwijać dorosłym już chłopcom pozytywny wzorzec męski, a u dziewcząt wpływa na bardziej przychylną ocenę mężczyzn, natomiast ich zdolności tworzenia długotrwałych związków są o wiele większe.

Obecność ojca i jego zaangażowanie może być kluczowe dla zdrowego rozwoju dziecka tak jak obecność matki. W literaturze coraz częściej porównuje się które z tych wkładów rodzicielskich jest ważniejsze. Jednak już sam fakt porównania sprawia, że ojcowie zaczynają czuć się docenieni i mają jeszcze większą potrzebę zaangażowania.

Trzeba jednak powiedzieć też nieco o innych ograniczeniach niezależnych od samych zainteresowanych. Myślę tu o ograniczeniach wynikających z pracy. Jak często zdarza się, że ojciec jest "po cichu" szantażowany przez pracodawcę aby nie korzystać z dostępnych urlopów związanych z ojcostwem. Często słyszę że dla wielu osób jest to autentyczny problem.

Jest nadal przepaść pomiędzy wynikami badań, a prawdziwym społecznym docenianiem roli ojca w rodzinie. Wielu ojców czuje się nadal jednak obywatelami drugiej kategorii w życiu swoich dzieci, jako że bardzo często poradniki wychowawcze, czy reklamy itp.. Wszystko nastawione jest na przekaz do matek, macierzyństwo itp. Itd.. A ojcowie jakby nie istnieli. To bardzo krzywdzące i niesprawiedliwe.

Na początek pamiętajmy o dniu ojca. Dzień Matki jest zawsze bardzo szumnie obchodzony, laurki, teatrzyki i prezenty. Zacznijmy troszkę się starać doceniać również tatusiów - Oni tak się starają!

Dla mnie temat ten jest niebywale fascynujący!

Polecam odgrzebać teksty źródłowe podane poniżej i doczytać duuużo więcej na ten temat - warto!

Pozdrawiam serdecznie

Fatherhood

http://www.pnas.org/content/108/39/16194.abstract

http://www.civitas.org.uk/hwu/fathers.php

Fathers - Civitas.org.uk

http://blogs.babycenter.com/mom_stories/one-mom-multiple-dads/

Gettler LT, McKenna JJ, McDade TW, Agustin SS, and Kuzawa CW. 2012. Does Cosleeping Contribute to Lower Testosterone Levels in Fathers? Evidence from the Philippines. PLoS ONE 7 (9): e41559 DOI: 10.1371/journal.pone.0041559.

Gettler LT, Feranil AB, McDade TW, and Kuzawa CW. 2011. Longitudinal evidence that fatherhood decreases testosterone in human males. PNAS 108(29):16194-16199.

Hartung J. 1985. Matrilineal inheritance: New theory and analysis. Behavioral and Brain Sciences 8:661-688.

Hewlett BS 2000. Culture, history and sex: Anthrpological perspectives on father involvement. Marriage and Family Review, 29, 324-340.

Kleiman DG and Malcolm JR. 1981. The evolution of male parental investment in mammals. In: DJ Gubernick and PH Klopfer (eds), Parental care in mammals, pp. 347-387. Plenum Press: New York.

Kunz TH and Hosken DJ. 2008. Male lactation: why, why not and is it care? Trends in Ecology and Evolution 24(2): 80-85. Malcolm JR. 1985. Paternal care in canids. American Zoologist 25(3):853-856.

Marlowe, F.W. 2005. Who tends Hadza children? In: B. Hewlett and M. Lamb (eds), Hunter-Gatherer Childhoods: Evolutionary, Developmental and Cultural Perspectives. New Brunswick: Transaction, pp 177-190.

Schradin C, Reeder DM, Mendoza SP, and Anzenberger G. 2003. Prolactin and paternal care: comparison of three species of monogamous new world monkeys (Callicebus cupreus, Callithrix jacchus, and Callimico goeldii). J Comp Psychol. 117(2):166-75. Schradin C. and Anzenberger G. 1999. Prolactin, the Hormone of Paternity News Physiol Sci 14: 223-231.

Sear R and Mace R. 2008. Who keeps children alive? A review of the effects of kin on child survival. Evolution and Human Behavior 29(1): 1-18.

Wolf LE, Ketterson ED, and Nolan V Jr. 1988. Paternal influence on growth and survival of dark-eyed junco young: Do parental males benefit? Animal Behaviour 36: 1601-1618.

Vasey N. 2007. The breeding system of wild red ruffed lemurs (Varecia rubra): a preliminary report. Primates 48: 41–54.

http://www.dailybreeze.com/general-news/20110616/my-turn-time-well-spent-with-family-is-the-most-rewarding-fathers-day-gift

#ojciecwżyciudziecka #tacierzyński #ojciec #paternalizm #opiekaojca #ojcostwo #rodzicielstwo #aktywność #zachowanie

Pobierz bezpłatny mini e-Book

"Ćwiczenia z myślenia"

Wszelkie prawa zastrzeżone na rzecz Elżbiety Szymańskiej @2016-2020

Sprzedawca:

Indywidualna praktyka lekarska Elżbieta Szymańska

ul. Rejtana 10/14

Bydgoszcz 85-001

NIP 8882743692